Een boek dat versleten is, is meestal een boek dat veel gelezen is. Dat is goed nieuws. Maar het budget is beperkt, en niet elk versleten boek verdient een nieuw exemplaar. Hoe kies je? In dit artikel lees je hoe je met de uitleencijfers in Boekmee bepaalt welke boeken je opnieuw koopt, en hoe je daar een bestellijst voor volgend jaar van maakt.
Versleten is niet hetzelfde als populair
Boeken slijten om verschillende redenen. Een prentenboek dat elke week door kleuterhanden gaat, valt na een paar jaar uit elkaar. Maar een boek kan ook beschadigd raken doordat het in een natte tas zat, of gewoon oud is, terwijl het bijna nooit wordt geleend.
Kijk daarom niet alleen naar de staat van het boek, maar ook naar hoe vaak het wordt geleend. De combinatie van die twee vertelt je wat je moet doen.

Stap 1: verzamel de versleten boeken
Loop de kasten langs, bijvoorbeeld in de laatste weken voor de zomervakantie of als je toch aan het opruimen bent. Leg alle boeken apart die er slecht uitzien: losse bladzijden, een kapotte rug, scheuren, vlekken of een kaft die loslaat.
Vraag ook de leesouders om versleten boeken die ze bij het innemen tegenkomen apart te leggen in een bak. Zo hoef je niet alles zelf te zoeken.
Stap 2: zoek op hoe vaak ze worden geleend
Zoek elk boek op in Boekmee. Bij Statistieken kies je een periode, bijvoorbeeld het afgelopen schooljaar, en zie je welke boeken het meest zijn geleend. Hoe je die cijfers leest en vergelijkt, staat uitgebreid in Zien hoe vaak een boek wordt geleend en welke boeken blijven liggen.
Een paar vuistregels:
- Vergelijk binnen dezelfde groep boeken. Een prentenboek wordt vaker geleend dan een dik leesboek voor groep 8. Vergelijk prentenboeken dus met prentenboeken.
- Kijk naar een heel schooljaar. Eén drukke maand zegt weinig.
- Let op series. Is deel 1 versleten, dan zijn de vervolgdelen vaak ook populair. Een serie waarvan een deel ontbreekt, wordt minder gelezen.
Stap 3: beslis per boek
Met de staat en het aantal uitleningen bepaal je per boek wat je doet:
- Versleten en vaak geleend: opnieuw kopen. Dit zijn de boeken die kinderen echt willen lezen. Staat er vaak een wachtlijst voor, overweeg dan meteen een extra exemplaar.
- Versleten en weinig geleend: afschrijven. Vervang het niet. Gebruik het geld liever voor een nieuwe titel die beter aansluit bij wat kinderen nu lezen.
- In goede staat en vaak geleend: laten staan. Houd het in de gaten. Is het nog niet gefolieerd, doe dat dan nu, zodat het langer meegaat.
- In goede staat en weinig geleend: tweede kans. Zet het op een opvallende plek of laat de leerkracht het voorlezen. Wordt het daarna nog niet geleend, dan mag het weg.
Boeken die je niet vervangt, schrijf je af. Hoe dat werkt, lees je in De collectie saneren door boeken af te schrijven en dubbele titels op te ruimen.
Stap 4: maak een bestellijst
Zet de boeken die je opnieuw wilt kopen in een lijst. Noteer per boek:
- de titel en de auteur;
- het ISBN (dat staat bij het boek in Boekmee);
- hoeveel exemplaren je wilt;
- de prioriteit: moet het er meteen bij, of kan het wachten?
Zet de boeken met de meeste uitleningen bovenaan. Dan weet je zeker dat het eerste geld naar de boeken gaat die het meest worden gelezen.
Kijk ook of er een nieuwe druk of uitgave is. Soms heeft een boek een nieuw ISBN gekregen, of is het alleen nog in een andere uitgave te koop. Bestel je bij de boekhandel of een leverancier voor bibliotheken, dan helpen ze je de juiste uitgave te vinden.
Stap 5: koppel het aan het budget
Met de lijst kun je aan de directie of het bestuur onderbouwen waarom je geld nodig hebt. 'We willen nieuwe boeken' is minder overtuigend dan 'deze twintig boeken zijn samen honderden keren geleend en vallen uit elkaar'.
Maak de lijst in het voorjaar, dan kan het bedrag mee in de begroting voor het volgende schooljaar. Houd een deel van het budget vrij voor nieuwe titels: alleen vervangen houdt de collectie op peil, maar maakt haar niet frisser.
Het nieuwe exemplaar in Boekmee
Komt het nieuwe exemplaar binnen? Voeg het toe aan de collectie, net als elk ander nieuw boek. Heb je het oude exemplaar nog niet afgeschreven, doe dat dan nu, zodat er niet twee registraties voor één boek in de kast staan.
Wil je de uitleengeschiedenis van het oude exemplaar bewaren? Die blijft gewoon staan: een afgeschreven boek blijft bewaard bij Afgeschreven boeken, en de uitleningen tellen mee in de cijfers.
Kort samengevat
- Leg de staat van een boek naast het aantal uitleningen.
- Versleten en vaak geleend: opnieuw kopen. Versleten en weinig geleend: afschrijven.
- Maak in het voorjaar een bestellijst, met de meest geleende boeken bovenaan.
- Folieer populaire boeken, zodat ze langer meegaan.



