Rinke Doeser
Een schoolbieb staat of valt met de boeken in de kast. Niet met het aantal, maar met de vraag of kinderen er iets vinden dat ze willen lezen. Een goede collectie past bij de leerlingen van nu, is makkelijk terug te vinden en blijft in beweging.
In dit artikel lopen we de hele cyclus door, van een nieuw boek tot het moment dat het de kast weer uit gaat. Bij elke stap vind je het artikel dat er dieper op ingaat.
1. Weet wat je hebt
Begin met een eerlijk beeld. Hoeveel boeken staan er, voor welke leeftijden, en welke genres ontbreken? Een collectie groeit vaak scheef: veel prentenboeken en weinig informatieve boeken, of drie complete series en verder weinig voor de bovenbouw. Een middag tellen en sorteren met een paar leesouders geeft al veel inzicht.
Heb je ook boeken van de openbare bibliotheek op school, zoals een wisselcollectie? Houd die dan apart van je eigen boeken. In Boekmee staan ze als aparte collecties naast elkaar, zodat je altijd weet wat van de school is en wat terug moet. Hoe dat werkt, lees je in Eigen collectie naast die van de bibliotheek.
2. Boeken invoeren
Elk boek dat je uitleent, moet in het systeem staan. Met het ISBN gaat dat snel: Boekmee zoekt titel, schrijver en omslag op in de Titelbank. Je typt het nummer over, scant het met een barcodescanner of gebruikt de camera van je telefoon of laptop als scanner. Heeft een boek geen ISBN, zoals een oud boek of een eigen uitgave, dan voeg je het toe met de titel.
Alle manieren, ook voor een hele stapel tegelijk, staan in Boeken invoeren: scannen, in bulk of zonder ISBN. Twijfel je of je een scanner nodig hebt? Lees dan Welke barcodescanner past bij de schoolbieb?
3. Indelen zodat kinderen het vinden
Een collectie die logisch in de kast staat, wordt meer gebruikt. De meeste scholen delen in op leeftijd of bouw, en daarbinnen op soort boek: prentenboeken, eerste leesboeken, verhalen, strips en informatieve boeken. Een leesniveau zoals het AVI-niveau helpt kinderen die net leren lezen een boek te kiezen dat past. Waar de Titelbank een AVI-niveau kent, toont Boekmee het bij het boek.
Informatieve boeken zet je het liefst op onderwerp, net als in de openbare bibliotheek. De NUR-code uit de Titelbank vertelt je daarbij in welk genre of onderwerp een boek valt.
4. Labelen en beschermen
Een ruglabel met een kleur of code maakt terugzetten makkelijk: een leesouder ziet in één oogopslag waar een boek hoort. Houd het eenvoudig, met een handvol kleuren en een legenda bij de kast. Boeken die vaak mee naar huis gaan, blijven langer mooi met een kaft of folie.
5. Uitlenen en kijken wat er gebeurt
Zodra de boeken in Boekmee staan, zie je wat er met de collectie gebeurt. Welke titels gaan steeds mee, en welke staan al een jaar op dezelfde plek? In Populaire boeken en boeken die blijven liggen lees je hoe je dat per boek, groep en periode bekijkt.
Een boek dat blijft liggen, verdient eerst een tweede kans: een plek met de voorkant naar voren, een themakast of een tip van de leerkracht. Pas als dat niet helpt, is het tijd voor de volgende stap.
6. Saneren en gericht aanvullen
Een volle kast is niet hetzelfde als een goede kast. Versleten boeken, verouderde informatieve boeken en titels die al jaren niemand leent, nemen de plek in van boeken die wel gelezen worden. Plan daarom één keer per jaar een sanering, bijvoorbeeld voor de zomer.
Een boek afschrijven in Boekmee haalt het uit de collectie, terwijl de uitleengeschiedenis bewaard blijft. Hoe je dat aanpakt, ook bij dubbel ingevoerde titels, staat in Collectie saneren: afschrijven en dubbele titels.
Met de ruimte die vrijkomt, vul je gericht aan. Kijk naar de gaten uit stap 1, naar wat kinderen zelf vragen en naar de Leesbarometer, met de boeken die kinderen op scholen met Boekmee het vaakst lenen.
Een jaarritme dat werkt
- Begin van het schooljaar: nieuwe boeken invoeren, groepen bijwerken en de kast opnieuw indelen. Een checklist vind je in Schoolbibliotheek klaar voor het nieuwe schooljaar.
- Elke maand: kijken welke boeken te laat zijn en welke titels blijven liggen.
- Voor de zomer: boeken terughalen, saneren en een verlanglijst maken voor het nieuwe jaar.
Meer over de collectie
Alle artikelen over boeken, labels en de collectie staan bij Alles over de collectie van de schoolbieb. De woorden die je onderweg tegenkomt, vind je kort uitgelegd bij de begrippen van de schoolbibliotheek.
